Gewonnen! Krijg ik nu al mijn advocaatkosten terug?

Veel mensen denken dat zij hun volledige advocaatkosten vergoed krijgen als zij door de rechter in het gelijk worden gesteld. Dit is echter niet zo (met uitzondering van intellectuele eigendomszaken, onteigeningszaken en bepaalde letselschadezaken waarop ik hier niet verder in ga). Elke procespartij kan in een civiele zaak de rechter vragen om de andere partij in de proceskosten te veroordelen. 

Gewonnen! Krijg ik nu al mijn advocaatkosten terug?

Een civiele procedure is een procedure tussen bijvoorbeeld burgers onderling, bedrijven onderling of tussen een bedrijf en een burger. In het algemeen wordt de procespartij die door de rechter voor het overgrote deel in het ongelijk is gesteld, in de proceskosten veroordeeld. De rechter heeft een grote vrijheid bij het al dan niet toekennen van een proceskostenvergoeding en het bepalen van de hoogte ervan. Als beide partijen elk gedeeltelijk in het gelijk worden gesteld, is de kans groot dat de rechter beslist dat elke partij haar eigen proceskosten moet dragen. In personen- en familierechtzaken zoals echtscheidingen en alimentatiekwesties beslist de rechter normaal gesproken dat elke partij haar eigen kosten moet dragen.

Als de rechter een proceskostenvergoeding toekent, dekt deze wel de werkelijke deurwaarderskosten en het griffierecht (bedrag dat door advocatenkantoor in een specifieke zaak aan de rechtbank of gerechtshof moet worden betaald), maar niet de werkelijk gemaakte advocaatkosten. De rechter wijst de advocaatkosten in beginsel toe op basis van een vastgesteld tarief per verrichte proceshandeling. Dit tarief is lager dan de werkelijke advocaatkosten. Dit betekent dat een procespartij die wint, een deel van de gemaakte kosten voor eigen rekening blijft houden.  

Uitzonderingen

Slechts in zeer uitzonderlijke situaties wijst de rechter in een civiele procedure de werkelijke advocaatkosten toe. Dit kan zich voordoen als een partij misbruik maakt van procesrecht of onrechtmatig handelt door een procedure te starten die bij voorbaat kansloos wordt geacht. Rechters nemen dit laatste bijna nooit aan omdat in beginsel een ieder toegang tot de rechter dient te hebben.     

De procespartij die verliest en die door de rechter in de proceskosten wordt veroordeeld, moet dus haar eigen advocaat betalen en de kosten van de wederpartij gedeeltelijk vergoeden tot een door de rechter vastgesteld bedrag.    

Mocht een procespartij in aanmerking komen voor door de overheid gefinancierde rechtsbijstand en op basis van een toevoeging kunnen procederen, dan dient zij er rekening mee te houden dat een eventueel aan haar opgelegde proceskostenveroordeling niet onder het bereik van de toevoeging valt (niet door de staat wordt vergoed) en dus door haar zelf dient te worden voldaan.           

Uitspraak van de Hoge Raad

Het hoogste rechtscollege in Nederland, de Hoge Raad, heeft geoordeeld dat de wettelijke regels voor de proceskostenvergoeding exclusief van toepassing zijn en dat de winnende partij (hiernaast) geen schadevergoeding kan vorderen op grond van de wettelijke regels voor vergoeding van vermogensschade waarbij wel uitgangspunt is dat de volledige schade wordt vergoed.     

Conslusie

Ook al wordt u door een civiele rechter in het gelijk gesteld en moet de wederpartij uw   proceskosten betalen, dan worden niet al uw kosten vergoed.          
 

mr. H.E. Davelaar

Emiel Davelaar is in 1988 afgestudeerd in Nederlands Recht (privaatrecht) aan de Rijksuniversiteit te Groningen. Zijn specialisaties liggen op het terrein van bestuursrecht (met name ruimtelijke ordening en milieu), agrarisch recht en privaatrecht voor zover dit betrekking heeft op grond en gebouwen.

Zijn hart ligt bij het bijstaan van personen en bedrijven in juridisch complexe situaties en hen hier doorheen te loodsen. Resultaatgericht en transparant. Emiel is lid van de specialisatieverenigingen Vereniging voor Agrarisch Recht Advocaten en de Vereniging voor bestuursrecht. Daarnaast is hij lid van de Commissie Bezwaarschriften van een gemeente in Overijssel en is hij secretaris van het Zwolsch Juridisch Genootschap.

In zijn vrije tijd trekt Emiel er graag op uit met zijn gezin, is hij vaak onderweg op de fiets, op bergschoenen of in zijn youngtimer en leest hij graag over geschiedenis en cultuur.